Sinds de coronapandemie is thuiswerken voor veel werknemers een vast onderdeel van het werkende leven geworden. Toch lijkt die situatie nu snel te veranderen. Steeds meer werkgevers voeren beleid in – of passen bestaande regelingen aan – waarbij ze werknemers verplichten om meerdere dagen per week op kantoor aanwezig te zijn. Dit gebeurt niet alleen op individueel niveau, maar steeds vaker ook collectief via cao-afspraken. Maar mag dat zomaar? En wat kun je doen als deze nieuwe regels je privéleven flink overhoopgooien?
Waarom verandert het thuiswerkbeleid?
In de coronatijd werd thuiswerken de norm. Veel bedrijven merkten dat dit prima werkte en gaven hun personeel structurele mogelijkheden om vanuit huis te werken. Toch zien we de laatste maanden een duidelijke trend: werkgevers willen hun mensen vaker op kantoor zien. Vaak met als reden om de onderlinge samenwerking, teamdynamiek en productiviteit te verbeteren.
Wat zegt de wet?
De wet biedt op dit moment géén recht op structureel thuiswerken. Je kunt als werknemer wel een schriftelijk verzoek doen op basis van de Wet flexibel werken, mits je aan de voorwaarden voldoet. Deze wet geeft je het recht om je werkgever te vragen om aanpassing van je arbeidsduur, werktijd of werkplek. Je werkgever mag zo’n verzoek echter gemotiveerd weigeren, en dat gebeurt in de praktijk regelmatig.
Er lag ook een initiatiefwetsvoorstel voor de Wet werken waar je wilt, die het recht op thuiswerken zou versterken. Maar dit voorstel is op 26 september 2023 door de Eerste Kamer verworpen. Daarmee blijft de huidige situatie van kracht: thuiswerken is in Nederland (nog) geen afdwingbaar recht.
Als jouw werkgever met jou heeft afgesproken dat je bijvoorbeeld drie dagen per week thuiswerkt, dan is dat onderdeel van je arbeidsvoorwaarden. In dat geval kan de werkgever dit niet altijd zomaar eenzijdig aanpassen. Er moet dan overleg plaatsvinden, waarbij jouw belangen zorgvuldig worden meegewogen.
Verandering via de cao
In cao’s worden steeds vaker afspraken opgenomen over hybride werken, waaronder een verplicht aantal dagen op kantoor. De Rijksoverheid zegt hierover: ” De afspraken in een cao gaan voor op de afspraken in een individuele arbeidsovereenkomst. Heeft u een individuele arbeidsovereenkomst gesloten met uw werkgever? Dan mogen de bepalingen in uw contract niet nadelig afwijken van de bepalingen uit de cao. Vallen de afspraken voor u als werknemer gunstiger uit? Dan mag afwijken wel.” Lees meer hierover op de website van de Rijksoverheid.
Als lid van een vakbond, zoals De Unie kun je bovendien invloed uitoefenen op de inhoud van een cao. Je kunt meedenken over onze inzet, suggesties doen voor verbeteringen en stemmen op het uiteindelijke cao-akkoord. Zo heb je dus wél zeggenschap over de afspraken die direct gevolgen hebben voor jouw werk en werkplek.
Let op: de cao moet dan wel op jouw arbeidsovereenkomst van toepassing zijn. De Unie helpt je graag na te gaan of dat zo is.
Wat als jouw privéleven in de knel komt?
Veel leden van De Unie melden zich met vragen hierover. Ze hebben hun leven ingericht op structureel thuiswerken: een verhuizing verder van het werk, zorgtaken voor kinderen of mantelzorg, of een werkplek thuis die optimaal functioneert. Als de werkgever dan ineens vraagt om vaker op kantoor te verschijnen, kan dat voor grote problemen zorgen.
Ons advies: ga het gesprek aan. Maak jouw persoonlijke situatie duidelijk en leg uit waarom je niet zomaar (meer) dagen op kantoor kunt zijn. Leg uit waar je tegenaan loopt. De werkgever moet in redelijkheid jouw belangen afwegen. Kom je er samen niet uit? Dan kunnen wij namens jou het gesprek aangaan of juridische stappen overwegen.
Wat kan De Unie voor jou betekenen?
De juridische specialisten van De Unie hebben veel ervaring met dit soort situaties. Of het nu gaat om individuele afspraken of cao-interpretaties: wij kijken met je mee en adviseren je over jouw rechten en mogelijkheden. Bovendien kunnen wij namens jou onderhandelen met je werkgever, mocht dat nodig zijn.
Twijfel je over jouw positie of loop je vast in het gesprek met je werkgever? Neem dan direct contact op met ons servicecenter via sc@unie.nl of telefoon: 0345-851963
Veelgestelde vragen over verplicht naar kantoor werken
Mag mijn werkgever mij verplichten om op kantoor te werken?
Ja, tenzij je daar andere afspraken over hebt vastgelegd in je arbeidsovereenkomst. Wel moet jouw werkgever jouw belangen meewegen.
Wat als ik eerder structureel thuis mocht werken?
Dan is dat onderdeel van jouw arbeidsvoorwaarden. Je werkgever kan dit niet zomaar wijzigen zonder overleg en goede reden.
Wat als mijn cao nu verplicht om op kantoor te zijn?
Als jouw cao van toepassing is, gaan de cao-afspraken boven je individuele afspraken. De Unie kan helpen te bepalen of dit voor jou geldt.
Mijn privéleven is ingericht op thuiswerken. Wat kan ik doen?
Ga het gesprek aan met je werkgever en leg jouw situatie uit. De Unie kan je ondersteunen bij het zoeken naar oplossingen of juridische stappen zetten.
Kan De Unie mij helpen als ik in conflict kom over thuiswerken?
Ja, onze juristen kunnen jouw situatie beoordelen en je adviseren of zelfs namens jou onderhandelen met je werkgever.
