Merk je dat je werk verandert door nieuwe digitale systemen of slimme software? Misschien worden taken automatisch uitgevoerd, controleert een programma dossiers of schrijft het standaardteksten. Je functienaam blijft hetzelfde, maar je werkdag ziet er anders uit dan eerst.
De Unie krijgt hier steeds vaker vragen over. Samen met vakcentrale VCP, waarbij De Unie is aangesloten, volgen wij deze ontwikkelingen nauwgezet. Nieuwe technologie moet werknemers ondersteunen en niet hun functie uithollen. In deze blog leggen we op een duidelijke manier uit wanneer er sprake is van gewoon anders werken en wanneer juridisch gesproken sprake kan zijn van een functiewijziging.
1. Hoe verandert je werk door slimme software?
In de praktijk zien we drie soorten veranderingen:
Taken verdwijnen
Eenvoudige en herhalende taken worden steeds vaker automatisch uitgevoerd. Denk aan standaardbrieven, gegevens invoeren of eenvoudige controles.
Nieuwe taken komen erbij
Daarvoor in de plaats komen vaak andere werkzaamheden. Je controleert uitkomsten van systemen, behandelt uitzonderingen of moet uitleg geven aan collega’s of klanten.
Andere vaardigheden worden belangrijk
Je moet leren werken met nieuwe programma’s, resultaten kritisch bekijken en fouten of risico’s herkennen. Ook samenwerking verandert soms.
Soms past dit binnen je bestaande functie. Maar als de kern van je werk verschuift, kan er sprake zijn van een functiewijziging.
2. Instructierecht of functiewijziging?
Volgens de wet heeft je werkgever een instructierecht. Dat betekent dat de werkgever mag bepalen hoe je je werk uitvoert en welke middelen je gebruikt, zolang dit redelijk is en past binnen je arbeidsovereenkomst en cao.
Voorbeelden die meestal onder dit instructierecht vallen zijn:
- werken met een nieuw digitaal systeem;
- een aangepaste werkwijze volgen;
- extra controles uitvoeren terwijl je kerntaken hetzelfde blijven.
Er is eerder sprake van een functiewijziging als:
- je kerntaken duidelijk veranderen;
- je verantwoordelijkheden groter of juist kleiner worden;
- het niveau van je functie structureel wijzigt;
- je functiewaardering of salarisschaal verandert of dreigt te veranderen.
Voorbeeld: je behandelde eerst zelf dossiers van begin tot eind. Nu doet een systeem het meeste werk en beoordeel jij alleen nog problemen. Of je werkgever zegt dat je functie lichter is geworden en daarom lager moet worden ingeschaald. In zulke situaties kan sprake zijn van een functiewijziging.
3. Mag je werkgever je functie zomaar aanpassen?
Het uitgangspunt in het Nederlandse arbeidsrecht is duidelijk. Een werkgever mag een arbeidsovereenkomst niet zomaar eenzijdig wijzigen. Dat geldt ook voor je functie.
Er zijn twee situaties.
Met een wijzigingsbeding in je contract
Soms staat in je arbeidsovereenkomst een bepaling dat de werkgever arbeidsvoorwaarden mag wijzigen. Dit heet een eenzijdig wijzigingsbeding.
Ook dan mag een wijziging niet zomaar. De werkgever moet:
- een zwaarwegend belang hebben, zoals een grote organisatorische verandering;
- laten zien dat dit belang zwaarder weegt dan jouw belang om je functie te behouden.
Alleen zeggen dat de organisatie moderniseert is niet voldoende, zeker niet als jouw functie inhoudelijk achteruitgaat.
Zonder wijzigingsbeding
Is er geen wijzigingsbeding, dan geldt de regel van goed werkgeverschap en goed werknemerschap. De werkgever moet dan een redelijk voorstel doen dat past bij de veranderde omstandigheden.
Je moet dit voorstel serieus bekijken. Is het voorstel voor jou te nadelig, dan kan er redelijkerwijs niet van je worden gevraagd ermee in te stemmen. Daarbij wordt onder andere gekeken naar:
- hoe groot de verandering is;
- of je salaris of schaal verandert;
- of er alternatieven of overgangsafspraken zijn;
- jouw persoonlijke situatie.
4. Scholing en ontwikkeling zijn verplicht
Als je werk verandert door nieuwe technologie, heb je vaak nieuwe kennis nodig. De wet verplicht werkgevers om noodzakelijke scholing aan te bieden.
Dit betekent:
- scholing die nodig is om je werk te kunnen blijven doen, moet worden aangeboden;
- deze scholing is kosteloos;
- scholing vindt zoveel mogelijk plaats onder werktijd.
Krijg je nieuwe taken, zoals het beoordelen van systeemuitkomsten of het werken met nieuwe digitale hulpmiddelen, dan hoort daar goede begeleiding bij. Scholing is geen gunst, maar een recht.
De Unie en vakcentrale VCP vinden dat werknemers zich moeten kunnen blijven ontwikkelen en regie moeten houden over hun werk.
5. Signalen dat er sprake kan zijn van een functiewijziging
Wees extra alert als je het volgende herkent:
- je doet nog maar weinig van je oorspronkelijke werk;
- je functieomschrijving wordt aangepast en lijkt niet meer op wat in je contract staat;
- je werkgever spreekt over een andere of lagere schaal;
- nieuwe functies nemen jouw oude taken over.
In deze gevallen is het verstandig om de verandering niet te zien als een kleine aanpassing, maar als een mogelijke functiewijziging.
6. Wat kun jij doen en hoe helpt De Unie?
Twijfel je over jouw situatie? Dan kun je het volgende doen:
- Bekijk je arbeidsovereenkomst, cao en functieomschrijving;
- Vraag je werkgever om duidelijke uitleg op papier;
- Vraag welke scholing je krijgt en wanneer;
- Betrek de ondernemingsraad bij grotere veranderingen;
- Neem contact op met De Unie voordat je akkoord gaat.
De juristen van De Unie kunnen:
- beoordelen of er sprake is van een functiewijziging;
- uitleggen wat jouw rechten zijn;
- meedenken over scholing of andere oplossingen;
- je ondersteunen in het gesprek met je werkgever.
