Algemeen
- Wat is een sociaal plan?
Een sociaal plan is een overeenkomst tussen werkgever(s) en vakbond(en), waarin afspraken zijn vastgelegd die de gevolgen van een reorganisatie regelen. Heeft de reorganisatie gevolgen voor jou als medewerker? Dan moet de werkgever het sociaal plan toepassen. Bijvoorbeeld als besloten is om je werkzaamheden te verplaatsen naar een andere locatie, om bepaalde werkzaamheden niet meer uit te voeren, of om hetzelfde werk met minder mensen te gaan doen.
In het sociaal plan staan je rechten en plichten. Ook kun je hierin vinden of je functie mag vervallen of niet, en wat jouw werkgever moet doen om jou te helpen een andere functie te vinden (en welke andere functies je moet accepteren). Lukt het niet om een andere baan te vinden? Dan heb je vaak recht op een beëindigingsvergoeding. Ook dit is geregeld in het sociaal plan.
- Wat is een cao?
Eigenlijk is het heel simpel: cao staat voor collectieve arbeidsovereenkomst en omvat een schriftelijke overeenkomst tussen werknemersorganisaties, werkgeversorganisaties en werkgevers. Hierin staan afspraken over arbeidsvoorwaarden. Een cao geldt ter aanvulling op je individuele arbeidsovereenkomst en bepaalt dus voor het grootste deel je arbeidsvoorwaarden.
- Is mijn werkgever verplicht de cao toe te passen als deze geen lid is van de werkgeversvereniging?
Is een cao verplicht of niet? Een vraag die zowel door werkgevers als werknemers regelmatig gesteld wordt. Als jouw werkgever geen lid is van een werkgeversvereniging, dan is de toepassing van een cao enkel verplicht wanneer er sprake is van:
- Een ondernemings-cao;
- Een bedrijfstak-cao die algemeen verbindend verklaard (AVV) is. De cao geldt dan automatisch voor alle werkgevers in die bedrijfstak die onder de werkingssfeer van de cao vallen. Dus ook voor jouw werkgever die geen lid is van een werkgeversvereniging. Hierop worden wel uitzonderingen gemaakt.
- Mijn werkgever valt niet onder een cao. Wat betekent dit voor mij?
Het komt vaak voor dat er geen cao van toepassing is. Als er geen cao is die betrekking heeft op je werkgever en dus jouw arbeidsovereenkomst, dan maak je zelf afspraken met je werkgever. Het is verstandig deze afspraken schriftelijk in je arbeidsovereenkomst vast te leggen.
- Mag mijn werkgever afwijken van de cao?
Als een cao van toepassing is, is jouw werkgever verplicht om de bepalingen in de cao toe te passen. Of je werkgever mag afwijken van de bepalingen in de cao, is afhankelijk van het karakter van de cao. Bij een norm-cao of standaard-cao moet je werkgever alle bepalingen zoals omschreven in de cao toepassen en mag hier niet van afwijken. Ook niet als de wijziging een verbetering voor jou zal zijn.
Bij een minimum-cao mag je werkgever wel van de bepalingen in de cao afwijken, maar alleen als het voor jou als werknemer een betere regeling is. Vaak is in de cao terug te vinden wat voor soort cao het betreft.
Voor de AOW betekent het voornemen om de AOW-leeftijd verder te verhogen dat je mogelijk later recht krijgt op je AOW-uitkering dan eerder was afgesproken in het Pensioenakkoord. In het regeerakkoord wordt de AOW leeftijd 1 op 1 gekoppeld aan de stijging van de levensverwachting in tegenstelling tot de 8 maanden per levensjaar als onderdeel van het pensioenakkoord.
Afbeelding: AOW plannen Kabinet (beeld: NOS.nl)
Dat kan betekenen:
- Langer doorwerken, voor de jongste generatie zelfs tot na hun 71e levensjaar.
- Of een periode overbruggen met eigen middelen of pensioen.
In de plannen wordt de WIA op meerdere punten versoberd. De grootste wijzigingen zitten in (1) het uitkeringsplafond en (2) het afschaffen van de IVA (voor nieuwe instroom).
- Lager uitkeringsplafond (maximumdagloon)
Het kabinet wil het maximumdagloon – de bovengrens waarover WW- en WIA-uitkeringen worden berekend – met 20% verlagen. In bedragen die nu rondgaan komt dat neer op een daling van ongeveer € 6.617 naar € 5.293,60 bruto per maand (op basis van het huidige maandmaximum).
Dat raakt vooral mensen met een midden- tot hoger inkomen: hun uitkering wordt sneller “afgetopt”, waardoor de inkomensval bij werkloosheid of arbeidsongeschiktheid groter wordt. - Afschaffing IVA
Nu krijgen volledig en duurzaam arbeidsongeschikten in de IVA een uitkering van 75% van het (gemaximeerde) dagloon. In de plannen wordt het IVA-onderscheid voor nieuwe instroom geschrapt, waardoor deze groep uitkomt op het niveau dat nu bij WGA gebruikelijk is: 70% in plaats van 75%. Ook gaan voor deze groep re-integratie verplichtingen gelden en risico op herbeoordelingen.
Belangrijk: volgens de budgettaire bijlage bij het regeerakkoord behouden huidige IVA-gerechtigden hun IVA-recht op het moment van invoering. - WGA: kortere ‘loongerelateerde’ fase
Voor mensen in de WGA wordt de loongerelateerde fase korter doordat die gekoppeld is aan de WW-duur en deze door het kabinet wordt verkort tot één jaar Daardoor kom je sneller in een vervolgfase terecht, met als risico de lage vervolguitkering die vaak ver onder het sociaal minimum ligt. In sommige gevallen bestaat er recht op een toeslag van het UWV tot het sociaal minimum.
Voor mensen met een aanvullend verzekerde excedentregeling hangt het af van de polisvoorwaarden of (en hoe lang) dit verschil wordt gecompenseerd.
Het kabinet wil de maximale duur van de WW verkorten naar één jaar. Dat betekent dat je bij ontslag korter recht hebt op een loongerelateerde uitkering.
Daarnaast wordt voorgesteld het maximumdagloon met 20% te verlagen. Dat maximum bepaalt de bovengrens van de WW-uitkering.
Ook stelt het kabinet voor om de opbouw flink te beperken. Nu bouw je per gewerkt jaar in de eerste 10 jaar 1 maand WW op. Dat wordt als het aan dit kabinet ligt gehalveerd tot een halve maand per gewerkt jaar. Dit betekent dat je na tien arbeidsjaren, slechts vijf maanden kunt terugvallen op een WW-uitkering i.p.v. 10 maanden en anders moet terugvallen op de bijstand.
Daarnaast wordt de referte-eis aangepast waardoor je langer moet hebben gewerkt om überhaupt in aanmerking te komen voor de kortdurende WW-uitkering van 3 maanden. Beide hebben grote gevolgen voor vooral jongeren.
De uitkering in de eerste twee maanden van de WW zou verhoogd moeten worden van 75% naar 80%.
Voorbeeldberekening (indicatief):
- Huidig maximumdagloon ≈ € 6.600 bruto per maand
- WW-uitkering eerste twee maanden: 80% in de eerste twee maanden → circa € 5280 bruto per maand
- WW-uitkering na 2 maanden (70%) → € 4620 bruto per maand
Als het maximumdagloon 20% lager wordt:
- Nieuw maximum ≈ € 5.280 bruto per maand
- WW-uitkering eerste twee maanden (80%) → circa € 3.960 bruto per maand
- WW uitkering na twee maanden (70%): € 3696 bruto per maand
Dat is een verschil van bijna € 1.000 bruto per maand bij maximale uitkering.
Voor midden- en hogere inkomens kan dit dus een aanzienlijke inkomensval betekenen.