Tips

30 november 2018

Wat is een cao en hoe komt een cao tot stand?

Wat is een cao en hoe komt een cao tot stand?

We hebben het er als vakbond dagelijks over: een cao. Maar wat is een cao nu eigenlijk precies en hoe komt die tot stand? 

Wat is een cao?

Als je bij een werkgever in dienst bent, dan is dat met een contract: een individuele arbeidsovereenkomst. Hierin staan de afspraken op welke functie je werkt, voor hoeveel uur en wat je salaris en andere zaken zijn. 
Staat er in je arbeidsovereenkomst een artikel die verwijst naar de cao (van het bedrijf of van de sector waarin je werkt). De afkorting cao staat voor collectieve arbeidsovereenkomst.  Een cao kan dus worden afgesloten binnen een bepaalde branche (bijvoorbeeld metaal) of bij een specifieke onderneming.
De cao is een verzameling van afspraken voor alle werknemers en werkgever(s). Dit is wettelijk vastgelegd. Want is een cao afgesloten, dan wordt deze vaak algemeen verbindend verklaard door aanmelding bij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Zodra de minister de cao algemeen verbindend verklaart, zijn alle werkgevers en werknemers verplicht zich hieraan te houden. 
Wat belangrijk is om te weten is dat alleen vakbonden op basis van wetgeving een cao kunnen afsluiten. Een OR of een groep medewerkers die zichzelf organiseren kunnen geen cao afspreken. Als een werkgever dat bijvoorbeeld met een OR wil doen, dan moeten alle medewerkers, individueel, voor akkoord tekenen voor de nieuwe afspraken. Bij een cao is dat anders. Dit is dan bindend voor alle werknemers. 

Maar hoe ontstaat nu een cao? 

De vakbonden hebben specialisten in dienst die goed weten hoe ze een cao moeten afsluiten. Vaak worden zij vakbondsbestuurders genoemd, maar bij De Unie noemen we ze belangenbehartigers. 
Inventariseren van onderwerpen
Voordat de vakbonden met de werkgever gaan praten, willen ze eerst weten hoe de werknemers denken over de verschillende onderwerpen in de cao. Het meest belangrijke vindt men vaak salaris en vrije dagen, maar het gaat ook om zaken als verlof, of hoe combineer je zorg voor je ouders en je functieinhoud. Al die onderwerpen komen in een voorstellenbrief die aan de werkgever wordt aangeboden. Het is het mandaat (de opdracht die je van anderen krijgt om namens hen iets voor elkaar te krijgen) dat de vakbonden van hun leden hebben om met de werkgever over te praten. 

Onderhandelen

Ook de werkgever heeft vaak wensen die zij in de cao willen zien. Beide partijen gaan met deze uitgangspunten met elkaar in gesprek. Omdat soms de wensen van werknemers en werkgevers ver uit elkaar liggen, moet er onderhandeld worden. Daarom duren de gesprekken voor een cao vaak wat langer en zijn er meerdere onderhandelingsrondes. Dat is nodig om zo het beste resultaat te halen. Dit betekent soms wel dat een onderwerp vervalt of er minder resultaat wordt geboekt, omdat men het er niet over eens wordt.
Sommige onderwerpen zijn soms zo complex dat men afspreekt om tijdens de looptijd van de cao (dus zolang als die geldig is) onderwerpen uitgebreid en in detail uit werken. Een protocolafspraak noemt men dat. 

Resultaat

Uiteindelijk leiden die onderhandelingen tot een resultaat: een principeakkoord, een onderhandelingsresultaat of een eindbod. Deze wordt (meestal) aan alle medewerkers van het bedrijf voorgelegd, maar alleen de leden van de vakbonden mogen hierover stemmen. 
Een principeakkoord betekent dat de vakbonden zich binnen het mandaat dat ze met haar leden (uit de eerste inventarisatiefase) heeft afgesproken, afspraken heeft kunnen maken. Dit wordt meestal positief aan de leden voorgelegd. 
Een onderhandelingsresultaat is niet helemaal binnen de afspraken van het mandaat van de leden. Dit wordt, afhankelijk van het resultaat, positief, neutraal of negatief aan de leden voorgelegd. Zijn zij het er niet mee eens, dan sturen ze de vakbonden weer terug naar de onderhandelingstafel. Soms is dat ook een moment dat er een campagne/actie wordt opgestart om meer druk bij de werkgever te leggen. 
Een eindbod is als beide partijen er niet uitkomen. Een van de twee legt dan een eindbod neer. Als de werkgever een eindbod neerlegt, dan wordt dit ook aan de leden van de vakbonden voorgelegd. Ook hier kan het afwijzen door de leden van het eindbod leiden tot acties en campagne. Leggen de vakbonden een eindbod voor aan de werkgever dan gaat de werkgever


Akkoord? 

Als er uiteindelijk wel een akkoord is waar de leden van de bonden positief op hebben gestemd, is er sprake van een cao-akkoord. Alle afspraken worden vastgelegd in een cao-akkoord. Deze afspraken worden in de nieuwe cao vastgelegd. Ook hierin wordt er altijd kritisch gekeken of de gemaakte afspraken ook op de juiste manier in de cao terecht komen. 
Als dat is afgerond, dan ondertekenen alle partijen de nieuwe cao. Die wordt ingediend bij het Ministerie van Sociale Zaken als cao. Vaak wordt de cao algemeen verbindend verklaard, zoals je al eerder las, dan zijn alle werkgevers en werknemers in een sector hieraan verbonden. 
En daarna blijven de vakbonden en werkgever in gesprek om alle ontwikkelingen die betrekking hebben op de cao met elkaar te bespreken. Dit wordt vaak technisch overleg genoemd. 
Kortom, ook als er een cao is, is er altijd een gesprek gaande. Want uiteindelijk hopen beide partijen dat men door de samenwerking en heldere afspraken het beste resultaat bereikt. 

 

Print

Name:
Email:
Subject:
Message:
x